kar korsanları: kar ve kor

türkiye menşeili yeni filmlerde meselesi net, sözcükleri karnından diline yükseltebilen filmlerin sayısı çok değil. kar korsanları, bunu yapabilen nadir filmlerden biri.

şunu söyler gibi film: 80 darbesini, yani kendisinden sonraki her şeyi belirleyecek, bir uyuşturucu müptelası gibi dozajı sürekli arttıracak bir nirengi noktasını anlatacağım ama önce bunun dilini bulmam gerekiyor. bu dili arayıp bulduğu yer ise iç içe geçen iki farklı katman ve birbirlerine karşıtlık içinde konulmuş iki düzlem.

önce katmanlara bakalım. film, yüzeyde evlerini ısıtabilmek için kömür arayan çocukların öyküsünü aktarırken, alt katmanda politik bir hikâye akıyor. ne de olsa devletin solcu şehir olduğu için kömürü esirgediği darbe sonrası karsını mekan alıyor ve okul, karakol gibi devlet kurumlarında geçen sahnelerle baskıyı ve şiddeti filmin tamamına yayıyor. böylelikle anlıyoruz ki, vahşi soğuk ve kömür arayan çocuklar, kendileri dışında başka grupların, olayların, durumların da sembolü. cunta, vahşi, insanlık dışı bir soğuğa tercüme edilirken kömür arayan çocuklar da demokrasi ve özgürlük arayışındaki türkiye halklarının sembolü haline geliyorlar. zaten çocuklar da kendilerini korsan olarak görüyorlar, maceracı, meşruluğunu kendinde arayan asiler olarak yani.

aynı zamanda film, hikâyesini birbirinin karşısına çıkardığı iki düzlemde anlatıyor, böylelikle de darbenin ve soğuğun büyük kasvetinin dışına çıkabiliyor. korsan kelimesinin çağrışımsal zenginlikleri bir yana, başlıktaki kar ve kor karşıtlığında da beliren, bir arada olamayacak, birinin diğerini yok ettiği iki düzlem bu ve elbette birbirleriyle bağlantılı. bu düzlem sayesinde film, cuntanın insanlık dışılığında kalmayıp karşısına insani bir sıcaklığı, dayanışmayı, sevgiyi, birlikte mücadeleyi ve insan haklarını koyabiliyor. evet, faşizm insanlık dışıdır ama dayanışmayla, sevgiyle, hayal gücüyle, çocuksu bir masumiyetle insani olan ne varsa harekete geçirerek, kar’ın karşısına kor’u koyarak onu alt edebilir, alt edemiyorsak bile onunla mücadele edebiliriz. 

kar korsanları, vaadinin işaret ettiği potansiyeli sinematografik anlamda tam olarak gerçekleştirmiş olmasa da bu topraklardan çıkmış çok az sinema eserinin gözünü diktiği bir şeyi başarıyor: esas meselenin kıyısında dolaşmaktan, ağzında geveleyip durmaktansa ona yaklaşabilme, onu muhatap alma, mektubu mühürleyip adrese gönderme cesareti. bunu yaparken kendi kavrayışını, önerisini de aynen yapıştırıyor; faşizm vahşidir, öldürücü soğukluktadır ama kendi içimizde kurduğumuz sıcaklık ve masumiyetle onunla mücadele edebiliriz. yeter ki faşizme, vahşi soğuğa teslim olmayalım, insansı bir sıcağı arayalım.